Czy można zapobiec biegunce? Co robić, kiedy dziecko jest osłabione i wymiotuje? Czekać czy alarmować lekarza? Te i inne wątpliwości wyjaśnia Monika Bracik – pediatra neonatolog.
Gaga: Jak leczyć biegunkę u dzieci?
MB: To zależy od wieku, stanu ogólnego dziecka i rodzaju biegunki. Może być ona ostra, przewlekła, zakaźna, niezakaźna, wirusowa lub bakteryjna. Zasady leczenia opierają się na nawadnianiu i leczeniu żywieniowym, w zależności od obserwowanych objawów. W przypadku dziecka odwodnionego w stopniu lekkim lub umiarkowanym, gdy nie wymiotuje ono i chętnie pije, stosujemy nawadnianie doustne. Natomiast w warunkach domowych najlepiej sięgnąć po odpowiednie płyny z elektrolitami, dostępne w aptekach. Po kilkugodzinnym wyłącznym nawadnianiu stosuje się powolny powrót do diety stosowanej przed wystąpieniem biegunki. U niemowląt karmionych piersią powinno być kontynuowane żywienie naturalne. Natomiast u karmionych sztucznie podajemy dotychczasowe mleko, choć w przypadku biegunki trwającej kilka dni istnieją często wskazania do zastosowania mieszanek mlecznych hipoalergicznych, bezlaktozowych.
Gaga: Co możemy dawać dziecku oprócz płynów nawadniających?
MB: Lekkie zupy bez śmietany, kleiki na ryżu, niesłodzone soki owocowe, najlepiej rozcieńczone, i napoje mleczne przygotowane z jogurtu. Należy pamiętać o niepodawaniu potraw zawierających gluten, np. pieczywa i potraw mącznych. U starszych dzieci, spożywających posiłki stałe i półpłynne, powinno się stosować dietę lekkostrawną w postaci np. chudego mięsa, ryb, przetartych, ugotowanych jarzyn, bananów. Zamiast potraw z zawartością cukrów prostych lepiej jeść kasze i ryż z dodatkiem oleju roślinnego.
Gaga: Kiedy zrezygnować z domowego leczenia i skorzystać z fachowej pomocy?
MB: Za każdym razem, gdy pojawia się biegunka, której towarzyszą uporczywe wymioty uniemożliwiające doustne nawadnianie oraz w ciężkiej postaci odwodnienia, gdy dochodzi do powikłań, takich jak: zaburzenia elektrolitowe, zapaść i objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (śpiączka). Wówczas leczenie koniecznie musi odbywać się w szpitalu.
Gaga: A kiedy sięgnąć po leki?
MB: Wskazania do stosowania leków przeciwbakteryjnych i antybiotyków z powodu ostrej biegunki są bardzo ograniczone i dotyczą głównie noworodków i małych niemowląt, a także przypadków zakażenia uogólnionego lub współistnienia zakażenia z innych układów, np. zapalenia płuc czy zakażenia układu moczowego. W przypadku gorączki koniecznie trzeba podać dziecku leki przeciwgorączkowe. Leczenie biegunek przewlekłych opiera się na podobnych zasadach. Z kolei biegunki w przebiegu robaczyc wymagają leczenia przeciwrobaczycowego.
Gaga: Gdy już wyleczymy biegunkę, co podawać dziecku, żeby wróciło w pełni do zdrowia?
MB: Jeszcze w czasie trwania choroby oraz w krótkim czasie po jej ustąpieniu oprócz prawidłowej diety dobrze jest stosować probiotyki. Są to żywe szczepy bakterii, które podane w odpowiedniej dawce mogą namnażać się i bytować w przewodzie pokarmowym. Zmniejszają one prawdopodobieństwo osiedlenia się w jelicie chorobotwórczych bakterii, mają działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze. Stymulują układ immunologiczny jelita do prawidłowej pracy. Uczestniczą w syntezie witamin oraz zwiększają wchłanianie ważnych dla prawidłowego rozwoju pierwiastków, np. wapnia i żelaza. Dzięki temu udowodniono, że w istotny sposób skracają czas trwania biegunki wywołanej infekcją. Zmniejszają też ryzyko wystąpienia biegunki, gdy są stosowane razem z antybiotykami. Probiotyki działają też profilaktycznie. Zmniejszają ryzyko wystąpienia biegunki, szczególnie jej ciężkiej postaci, oraz ryzyko wystąpienia alergii i nietolerancji pokarmowych. Obecnie na rynku znajdują się nawet mleka modyfikowane dla niemowląt z dodatkiem probiotyków.
Gaga: Jak zapobiegać nawrotom biegunki?
MB: Poprzez kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Poza stosowaniem zbilansowanej diety warto karmić niemowlęta piersią oraz pamiętać o myciu rąk, owoców i warzyw.
Biegunka jest reakcją obronną organizmu na bakterie i wirusy, które powodują podrażnienie i zakażenie błony śluzowej jelit. To dlatego tak często przytrafia się w podróży. U małych dzieci powodem mogą być błędy żywieniowe i brak tolerancji pewnych produktów. Przyjmuje się, że biegunka to więcej niż pięć stolców o luźnej konsystencji w ciągu 12 godzin. Dodatkowe objawy to stan ogólnego osłabienia, gorączka, kurczowe bóle brzucha. Bardzo ważna przy tym typie chorób układu pokarmowego jest obserwacja i odpowiednio wczesna interwencja lekarska, jeśli biegunka trwa dłużej niż 12 godzin i współwystępuje z wymiotami.
