Maria Montessori pierwsza kobieta-lekarz we Włoszech, w oparciu o swoje wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi stworzyła system wychowawczy, który pomaga we wszechstronnym rozwoju dzieci. W zasadach pracy Montessori najważniejsze zawsze jest dziecko i jego indywidualność. Według niej wszechstronne i gruntowne nauczanie w szkole nie powinno być tylko realizowaniem ściśle określonego programu, ale czymś znacznie więcej. Jedynie wpieranie spontaniczności, kreatywności dzieci i samodzielne odkrywanie umożliwi im pełny rozwój.
W szkole Montessori dzieci mają szansę na rozwój zarówno fizyczny jak duchowy, kulturowy oraz społeczny. Dzieci pracują na miarę swoich możliwości i w swoim tempie, nikt ich nie pogania, mają też zapewniony spokój. Maluchy realizują podstawę programową, lecz czynią to inną metodą. Uczniowie nie są oceniani, najważniejsza jest wolność wyzwalająca kreatywność, z kolei z wolności rodzi się dyscyplina. Posłuszeństwo tutaj opiera się na samokontroli, a nie na przymusie.
Miejsce pracy
W szkole montessoriańskiej dziecko nie musi siedzieć w ławce jak w tradycyjnej szkole, ale może wybrać dowolne miejsce, w którym będzie się uczyć i będzie mu wygodnie. Według Marii Montessori „szkolna ławka” to symbol tradycyjnego systemu nauczania, który tłumił aktywność dziecka, potrzebę ruchu i swobody.
Pomoce dydaktyczne
Materiały powinny być przystosowane do dzieci, wspierające odkrywanie świata i umożliwiające rozwój umiejętności, wspomagające twórcze i logiczne myślenie. Każdy element materiału dydaktycznego występuje tylko w jednym egzemplarzu. Jego charakterystyczną cechą jest precyzja wykonania i prostota, a budowa powinna pozwalać na samodzielną kontrolę i korektę błędów. Uwzględniona jest także zasada stopniowania trudności oraz logiczna spójność tematyczna.
Rola nauczyciela
Nauczyciel wspomaga dziecko w dążeniu do rozwoju, a nie je hamuje. Tworzy on atmosferę spokoju i bezpieczeństwa, jest zawsze dostępny dla dziecka. Opiekun wskazuje drogę, pokazuje jak pracować, demonstruje użycie materiału, lecz później jest jedynie obserwatorem gotowym interweniować, jeśli dziecko będzie go potrzebowało. Tworzy on atmosferę nauki badawczej, wskazuje zależności i wykorzystuje naturalne chęci poznawcze dziecka, pokazuje, że nie uczymy się tylko dla samej nauki i ocen tylko dla samego siebie – bo to, czego się uczy jest ciekawe i pozwala poznawać świat. Nauczyciel pomaga także odkrywać i rozwijać pasje dziecka.
Otoczenie
Otoczenie w jakim przebywa dziecko jest niezwykle istotne, spełnia ono określona rolę w edukacji. Miejsce to musi być estetyczne i proste. Wszystkie materiały powinny być uporządkowane i łatwo dostępne dla uczniów, ustawione w zasięgu ich ręki.
Wiek dzieci
W metodzie Montessori dzieci są zróżnicowane wiekowo (trzy roczniki), dzięki temu uczą się życia w społeczeństwie i siebie nawzajem. Uczniowie mają także szanse wymieniać się wzajemnie umiejętnościami, uczą się współdziałania i pracy w grupie. Wyznają zasady: nie rań, nie niszcz, nie przeszkadzaj.
Porządek
Porządek zewnętrzny daje poczucie bezpieczeństwa. W szkole wszystko ma swoje miejsce i dzieci wiedzą, że po skończonej pracy wszystko musi na nie wrócić.
Praca własna
Dziecko w trakcie zajęć o nazwie „praca własna” ma możliwość indywidualnej realizacji programu. Jeśli już się czegoś nauczyło, może iść dalej z programem i nie czekać na innych uczniów. Podobnie jest w przypadku, gdy nie rozumie pewnych treści i potrzebuje więcej czasu. Praca własna składa się z zadań obowiązkowych, dodatkowych oraz rozwoju własnych zainteresowań. Uczeń pracuje wtedy indywidualnie z nauczycielem, ćwiczy daną umiejętność na pomocach dydaktycznych.
Metoda Montessori umożliwia zdobywanie wiedzy, rozwój własnej osobowości i prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie. Dziecko obserwując świat wokół i poznając go wszystkimi zmysłami samo jest w stanie wyciągać wnioski i podejmować decyzje. Ta alternatywna ścieżka edukacji przez wielu uważana za kontrowersyjną doczekała się również w Polsce wielu placówek uczących właśnie tą metodą. Warto szukając właściwego przedszkola czy szkoły dla swojego dziecka rozważyć montessoriański model wychowania i odpowiedzieć sobie na pytanie, czy nie byłby dobrym wyborem dla naszego malucha.
